Worthless by Sayame Chan
Worthless by Sayame Chan
Natasja van Loon
Natasja van Loon • 12 aug 2015

Dit kunt u beter niet lezen

(Op de link erin na dan)

Ondanks jarenlange ervaring ermee durf ik niet te pretenderen dat ik er alles vanaf weet, daarvoor heeft depressie te veel verschijningsvormen. Maar twee dingen kan ik er wel met zekerheid over zeggen: niet iedereen is er gevoelig voor, maar iedereen met empathie kan het krijgen. En het ontstaat vrijwel altijd wanneer de draaglast de draagkracht overtreft. Voor wie hier sceptisch over is – het is erg gemakkelijk om te denken dat depressie een welvaartsziekte is die alleen degenen treft die niet dagelijks voor hun leven vechten -  in de ruileconomie die Europa’s meest lijdende land Griekenland noodgedwongen geadopteerd heeft, is psychische hulp een van de meest gevraagde diensten.

Als ik u met mijn opening op het verkeerde been zet, mijn excuses, dat was niet mijn bedoeling. Dit wordt namelijk geen journalistieke benadering van het onderwerp depressie. Die goed gedocumenteerde rationele analyse van depressie als symptoom van het patriarchale kapitalisme had ik graag geschreven. Ik zou het knagende gevoel dat ik heb over de verdeling van de draaglast in de post-2008-jaren en dat die voor een exponentieel deel naar vrouwen is verschoven graag met cijfers gestaafd hebben. Maar de waarheid is dat ik dat momenteel even helemaal niet kan. Al wat ik voor u heb over deze invalshoek is dit verontrustende artikel over hoe de psychologische draaglast op de werkvloer voor vooral vrouwen is toegenomen sinds de crash van 2008. ‘"Can I help?" Emotional labour and precarity beschrijft hoe er vooral van vrouwen verwacht wordt dat ze permanent relaties managen, vaak ten koste van zichzelf. Of je gelukkig bent is niet belangrijk, doen alsof je gelukkig bent is echter noodzaak, hoe zeer je arbeidsomstandigheden ook verslechteren.

Ik ben blij dat Dawn Foster van openDemocracy, auteur van bovenstaand artikel, dit keer mijn werk voor me doet, want het lukt vandaag al nauwelijks om de zinsdelen op de juiste plaats te krijgen. En ik ben dankbaar voor het feit dat ik met deze tekst niet hoef te doen alsof ik gelukkig ben, dat er ergens op een helder moment een idee was om de emancipatie van de depressiepatiënt tot onderwerp te maken. Het is een van de weinige dingen die ik momenteel niet haat aan mezelf.

Rationeel weet ik dat mijn draaglast misschien wat groot was in het afgelopen jaar. Maar drie banen voor een half salaris zijn nu eenmaal geen uitzondering meer in de culturele sector, waarin ik werk. Langdurige onzekerheid over de gezondheid van een dierbaar familielid is aan de orde van de dag in ontelbare huishoudens, net als verlies en rouw. Het is geen excuus. Dat ik niet altijd even goed voor mezelf heb gezorgd en mijn lijf protesteert tegen periodes van roofbouw: eigen schuld. Die keuze maakte ik toch zelf? Zorgen over die paar honderd euro tekort aan het eind van die en die maand? Had ik maar beter moeten onderhandelen bij die en die opdracht. Had ik me hoogstwaarschijnlijk ook minder moe gevoeld. Die mail nog niet beantwoord? Ik moet beter prioriteiten stellen! Energie vermorst omdat ik me tot een zinloze discussie liet verleiden over sociale rechtvaardigheid met een internethater? Ik had beter moeten weten! Ik doe van alles dat als een boemerang terug knalt op mijn zelfbeeld en doe en laat van alles waar ik me schuldig over voel. Elke dag of vaker faal ik wel ergens in. Dat ik zo moe ben is trouwens ook mijn eigen schuld.

Rationeel weet ik ook wel dat het de internalisatie is van alle waarden die dit neoliberale tijdperk voorschrijft. Iedereen maakt zijn eigen lot, iedereen krijgt gelijke kansen, iedereen is verantwoordelijk voor zijn eigen succes en wie faalt draagt er helemaal zelf schuld aan. Had hij maar sterker moeten zijn. Het zijn waarden die bij depressiegevoelige mensen een meer dan vruchtbare bodem vinden voor de kweek van nog meer depressie. Maar ja, ik ben even niet zo rationeel. Ik ben een petrischaaltje voor depressie.

… Wat een waardeloos stuk heb ik geschreven. Het enige dat er goed aan is, is die link naar het artikel van Dawn Foster. Ik hoop dat u hetzelfde merkte, en meteen naar haar artikel bent gegaan zonder de rest te lezen.

Uw reactie

Uw reactie

Natasja

vrijdag 14 aug 2015 13:27

En Indra ook, zie ik net. Dank je wel, Indra! Meer dan ik woorden heb om me mee uit te drukken.

Natasja

vrijdag 14 aug 2015 13:25

Op slechte dagen vraag ik mezelf dat inderdaad ook vaak af, Sanne, maar ik kamp al te veel decennia met depressie om ook dan niet ergens te beseffen dat ik op zulke dagen niet de beste beoordelaar van mijn eigen prestaties ben. Ik wilde heel graag de link van openDemocracy plaatsen, maar bij het schrijven van de tekst eromheen was al dat ik hoorde de stem van mijn innerlijke criticus die alle andere woorden overstemde. Dus dit keer dacht ik: laat ik daar nou eens niet aan gehoorzamen, maar gewoon opschrijven wat die stem me influistert tijdens het opschrijven, als een soort oorgetuigeverslag. En ja, dat hielp. In dit geval niet direct, maar vanwege reacties als die van jou en Saskia hier en op mijn eigen Facebook-tijdlijn. Al die herkenning hielp me om die stem te zien voor wat hij is, de leugens van mijn eigen verwrongen zelfbeeld, en toonde me andermaal dat er nog zoveel meer mensen zijn die juist in deze tijd kampen met zo'n innerlijke leugenaar. Sinds de eerste depressie op mijn 17e heb ik afgeleerd om me nog illusies te maken over ze ooit kwijt zijn, dus of geƫmancipeerd depressief het hoogst haalbare is, ja, voor mij wel, denk ik. In elk geval in deze tijd, die een broedplaats is voor depressiegevoelens. Het scheelt dat voor LOVER schrijven meestal een van de nuttigste dingen lijkt die ik doe. Zelfs als ik mijn eigen prestaties waardeloos vind, heeft het zin, zo bewijzen jullie reacties. Niet vanwege oplossingen of adviezen, maar vanwege inzicht. Dus nee, Saskia, ik moet jou en Sanne bedanken! Hierbij, innig.

Indra

vrijdag 14 aug 2015 13:10

Wat een mooi stuk. Sommige onderwerpen blijven een hardnekkig taboo. Ik ben blij dat je dat doorbreekt. Alles wat niet medisch verklaard kan worden, zit in onze hoofd. Ik herken mij sterk in je verhaal. De ene burn-out na de ander en ieder keer weer verwacht dat ik nog harder meehol in de dwaze mazen van een stressvolle baan, alleenstaand ouderschap, mantelzorg en noem maar op. Wanneer is het 'basta'?

Sanne

donderdag 13 aug 2015 17:26

Ik vind het kut om te zeggen dat het heel herkenbaar is wat je schrijft en me bij het lezen afvraag: waarom ga je door? en: waarom ga ik niet (harder) door? waarom heb ik nog steeds geen manier gevonden om volwaardig mee te doen en niet steeds terecht te komen in wat jij schrijft -vermoeidheid, zelfveroordeling, had ik maars en ik zou moetens? wat zit ik nou weer te zeiken? helpt het jou om dit te schrijven? ik bedoel, helpt het jou uit je depressie of is geƫmancipeerd depressief het hoogst haalbare? (met klem: dit is geen kritiek, hooguit empathisch-kritisch bedoeld)

Saskia

donderdag 13 aug 2015 13:04

Ik heb je stuk met veel herkenning gelezen. En gelukkig, geen kant en klare oplossing of ander "nuttig" advies. Dit waren voor mij vijf waardevolle minuten in mijn lunchpauze. Dank je wel daarvoor!