sex
sex
Eva M. Verbeek (redactie)

"I've never felt as strong and alive and human as I've felt when somebody was fucking me with my face pressed up against my bathroom mirror”

De dubbelzinnigheid van macht en seks

Vrouwen en seks, het lijkt een immer terugkerend problematisch thema in zowel feministische kringen als daar buiten. Zo schreef schrijfster en feministe Audre Lorde al over de gevaren van sadomasochisme, wat volgens haar een goedkeuring van machtsstructuren zou representeren. Als een vrouw de behoefte aan ruwe, onderdanige seks uitspreekt, wordt dat meestal gezien als bijdragen aan de instandhouding van machtsstructuren, geconstrueerd door een maatschappij waar de inferieure positie van vrouwen en ongelijkheid tussen de seksen met man en macht gepoogd wordt in stand te houden. En al helemaal als er bij die behoefte een man is betrokken. En dus is het niet vreemd dat het classificeren van ruwe, onderdanige seks als empowering nog steeds is als vloeken in een kerk, ook in feministische kringen. Zo ontvangt studente en pornoster Belle Knox doodsbedreiging na doodsbedreiging sinds bekend is dat ze in pornofilms speelt en open uitkomt dat ze van ruwe seks houdt en dat ze dat als empowering ervaart. Ze zegt afgestoten te zijn door medestudentes en voor ‘hoer’ uitgemaakt te worden. Ze omschrijft haar dagelijks leven als studente inmiddels als ‘een hel’.

Seks lijkt vooralsnog als middel gebruikt te worden om gendergelijkheid te ontkrachten. Zo wordt in Does a More Equal Marriage Mean Less Sex? door Lori Gottlieb, zelf relatietherapeute, ingegaan op de uitkomsten van een onderzoek waarin een verband wordt gelegd tussen gelijkwaardige heteroseksuele relaties en een afname in seksuele frequentie en libido. De conclusies van het onderzoek voelen wat misplaatst en de bijsmaak die aan de uitkomsten wordt gegeven, namelijk dat gelijkwaardigheid dus eigenlijk helemaal niet zo positief is, voelt als een verkapt excuus om het gevecht voor gendergelijkheid een halt toe te roepen. Ondanks dat Gottlieb erkent dat de uitkomsten van het onderzoek bij lange na niet waterdicht zijn, beschrijft ze hoe haar eigen praktijkervaring de uitkomsten juist bevestigt: “One woman in her late 30s, for instance, who has been in a peer marriage for 10 years, said during couples therapy that when she asked her husband to be more forceful, “rougher,” in bed, the result was comical. “He was trying to do what I wanted,” she explained, “but he was so . . . careful. I don’t want him to ask, ‘Are you O.K.?’ I want him not to care if I’m O.K., to just, you know, not be the good husband and take charge.” And yet, she said, his caring and his concern that she’s O.K. with what he’s doing are what she loves so much about him in every other area of their marriage, ranging from which brand of toilet paper to buy to what to feed their children to where their money is spent and which nights each of them can stay late at work. “I don’t want him to take charge like that with anything else!” she said.”

De seksuele problemen die Gottlieb in haar artikel beschrijft lijken eerder veroorzaakt door een dilemma van rolpatronen en machtsstructuren in heteroseksuele relaties waarbinnen de traditionele rolpatronen tussen man en vrouw lijken te zijn doorbroken. Macht en het vinden van evenwicht daarin vormen de kern van veel relatieworstelingen, beaamt Gottlieb.  De combinatie van streven naar een harmonieuze, gelijkwaardige relatie en een seksleven waar een machtsspel juist kan prikkelen, kan voor veel mensen verwarrend zijn. Maar iedereen wil wel eens geobjectificeerd worden door de persoon die we liefhebben, dat is niks om je je schuldig over te voelen. Seks hoeft immers niet alleen te fungeren als methode voor gelijkwaardige intimiteit. Het kan ook een uitlaatklep zijn voor emoties, woede en frustratie bijvoorbeeld, die juist met de persoon die we het meest vertrouwen het veiligst gekanaliseerd kunnen worden.

keep-calm-and-have-rough-sex-13__small

Zodra de wens voor gelijkheid ook in de slaapkamer overheerst, schijnt dat te zorgen voor een verminderende passie en verlangen, lijkt de conclusie van het onderzoek. Niet onlogisch, want seks bestaat tenslotte grotendeels uit controle hebben of het uit handen geven van, en is daarmee een spel van macht. Dat is niet perse negatief: machtsstructuren zijn onvermijdelijk en seksuele ruimte is waarschijnlijk de enige plek waar macht tot iets positiefs kan worden omgezet. Maar hier rept Gottliebs artikel niet over. ‘“What will you never see in a porn video? ‘Honey, I don’t like that, could you stop doing that, could you take a shower first?’ The archetype of the porn queen is that she’s a woman who derives sexual pleasure by giving the man pleasure, and — here’s the key — everything he does is absolutely perfect! What you don’t see in porn is anything that needs to be negotiated, the woman having needs of her own or the roles being reversed.”’

Van de problematische combinatie tussen gelijkwaardigheid in het dagelijks leven én in het seksleven, wordt een enigszins voorbarige conclusie getrokken: dat de dagelijkse taakverdeling die vooral ‘gelijkwaardige’ relaties typeert door sommige personen als libidoverlagend ervaren kan worden. Als klap op de vuurpijl wordt een essentialistische wending gebruikt die riekt naar biologisch determinisme: namelijk dat vrouwen -  rationeel - op zoek zouden zijn naar een partner die is zoals zijzelf, met dezelfde doelen en wensen in het leven. Eerder een peer dan een geliefde. Maar het zijn juist de verschillen die de passie levend zouden houden, zo zou onderzoek ook bevestigen. En dat zou dan weer biologie zijn, want je voortplanten met iemand die veel op je lijkt, is evolutionair niet praktisch. Dat te veel sameness tussen twee personen in een relatie kan uitmonden in een overdaad aan broederschap, en dat dit niet zo sexy is, valt nog voor te stellen, maar dat de evolutiekaart wordt gebruikt wringt aan alle kanten.

Overigens verwart Gottlieb twee verschillende aspecten met elkaar. Het ene aspect is het dagelijkse leven en hoe de rollen die we daarin vervullen wezenlijk kunnen verschillen, en het andere is de initiële aantrekkingskracht tussen de partners. Dat zijn twee verschillende mechanismes die door Gottlieb als één worden neergezet. Bovendien is het nog maar de vraag in hoeverre het één het gevolg is van het andere. Als het seksleven een afspiegeling moet zijn van de gelijkwaardigheid in het dagelijks leven, en daarin blijkt te falen, dan zal op de lange termijn het libido daar ook onder lijden. Dat is wel zo logisch. Moet de oorzaak van het seksprobleem dat gelijkwaardige relaties zou typeren dan niet juist gezocht worden in de wens om eliminatie van macht in het dagelijkse leven ook door te voeren in de slaapkamer? Of is de slaapkamer juist de enige plek waar je macht niet hoeft te elimineren?

Dat het streven van een eliminatie van machtsverschillen in het seksleven is nergens voor nodig, zo betoogt Anna Pulley in haar artikel Women Who Have Rough Sex: Why It Can Be Liberating. Volgens Pulley is het een misvatting dat het seksleven een afspiegeling vormt van de (ver)houding in het ‘echte’ leven. Pulley bespreekt hoe macht tijdens seks juist tot een positieve en krachtige metafoor voor vrouwen gebruikt kan worden, en dat het seksleven juist géén afspiegeling vormt van de machtsstructuren in het dagelijkse leven. In tegendeel, seks representeerd eerder de tegenstelling van het dagelijkse leven. Zo blijkt volgens Pulley dat vrouwen die een leven leiden waarin ze aan het roer staan vaker behoefte hebben om die posities in hun seksleven juist - tijdelijk en vrijwillig - op te geven, om zich op eigen initiatief van hun macht ontdoen.

In Pulleys artikel wordt ook gewezen op het gevaar van het beschrijven van een bepaald type van seksuele expressie: als feminist óf juist niet. Het impliceert dat bepaalde expressies van seksualiteit gendergerelateerd zouden zijn.

Bovendien redeneert Pulley's artikel dat elke vrijwillige actie van het lichaam per definitie empowering is. Empowerment zou juist onlosmakelijk verbonden zijn met eigen keuze. Je praktiseert je eigen agency, de macht over je eigen lichaam door ervoor te kiezen om je te verliezen in het moment, en daarmee het toevertrouwen van die macht aan je sekspartner. “Rough sex is not passive. It’s not accidental...it’s active, it’s engaged, it’s highly connected, it’s the worshipping of your partner’s body and all their fluids. It's hot, raw, animal-like sex. It's primal. To tear away all of those cerebral societal shrouds of shame that veil our sex negative culture and simply listen to our bodies and be fully present in the moment with our partner/s--well, that is quite an exhilarating and empowering experience”, alduspornografe, feminist en ‘sekspert’ Madison Young, in Pulley’s artikel.

“"I've never felt as strong and alive and human as I've felt when somebody was fucking me with my face pressed up against my bathroom mirror””, beschrijft een andere vrouw in hetzelfde stuk. Dat betekent overigens niet dat ruwe seks altijd onderdanig moet zijn, of dat het voor iedereen is. Alle vrouwen die in Pulley’s stuk aan het woord komen benadrukken stuk voor stuk dat gedomineerd worden ze enorm opwindt, mits ze zelf duidelijk groen licht hebben gegeven voor deze machtsverhouding – en dat ze er bovendien lang niet elke dag behoefte aan hebben. Bij ruwe seks als instrument van empowerment blijft dus altijd de vrouw de controle houden. Dat maakt het ook zo ideaal: een ruimte waar machtsuitwisselingen tussen mensen veilig en niet permanent zijn.

Wás dat maar een afspiegeling van het dagelijkse leven.

 roughsex__big

Het Naakt

Het Naakt

Het Naakt

Toen deze zomer op haar heetst was schreef Oog, het tijdschrift van het Rijksmuseum te Amsterdam, een publieksverkiezing uit: Oog voor naakt. Op een speciaal voor dit doel ontworpen website waren 69 ‘naakten’ van Nederlandse kunstenaars bijeengebracht, waaruit gekozen kon worden. De rol die man/vrouwverhoudingen hierbij speelden gaven uw webredacteur stof tot nadenken. • Verder
Janiek Kistemaker  •  18 jul 2009
Iedereen heeft baat bij goede vrouwelijke seks

Iedereen heeft baat bij goede vrouwelijke seks

Iedereen heeft baat bij goede vrouwel...

De zomer is nog geen twee weken oud, maar belooft als het aan WOMEN Inc. ligt warm en zwoel te worden. Met de thema-avond Vrouw en Seks sluit de organisatie dit seizoen van WOMEN Inc. talkshows af. • Verder
Marije Janssen  •   1 jul 2009

Uw reactie

Uw reactie

Noortje

zaterdag 12 apr 2014 15:31

Juist! Ook in de Groene Amsterdammer deze week een mooi stuk over de feministische man, oftewel: de man met de baard. Ook auteur Joost de Vries verwijst hierin naar Lori Gottlieb. Hij sluit af door haar te citeren: 'door te proberen sekse-neutraal te zijn, zijn we misschien wel seksloos geworden'. (Ter verklaring: de man met de baard zou symbool staan voor de feminist en haar/zijn strijd voor sekse-neutraalheid.) Is het een soort psychologische conditionering, dat we de details van ons seksleven per definitie als symptomatisch beschouwen..?