“Een eetstoornis gaat nooit alleen over eten”
Interview met Buis Boone
Foto Buis Boone
Wanneer ik met Buis Boone (32) spreek, valt meteen haar heldere, bedachtzame manier van praten op. Ze formuleert zorgvuldig, maar met een warmte die meteen voelbaar is. Ze is econometrist, gespecialiseerd in loonkloofonderzoeken, en verwacht binnenkort haar eerste kind. Daarnaast is ze voorzitter van patiëntenvereniging WEET, bestuurslid bij de Nederlandse Academie voor Eetstoornissen en lid van de stuurgroep K-EET, de landelijke ketenaanpak eetstoornissen. Voornamelijk op vrijwillige basis.
Wat haar drijft, is een persoonlijke geschiedenis. “Ik kreeg zelf een eetstoornis op mijn negentiende,” vertelt ze. “Toen ik eindelijk openstond voor hulp, liep ik tegen muren op. Instellingen konden of wilden me niet helpen. Uiteindelijk moest ik naar het buitenland om zorg te krijgen. Ik kan daar heel lang over klagen, maar ik wilde liever iets dóén. Ik wil met professionals om tafel zitten en kijken: hoe kan het beter?”
Activisme dat dichtbij begint
Voor Buis is WEET het hart van haar activisme. “Omdat het een patiëntenvereniging is, staat de patiënt echt centraal. Vorig jaar deden we een campagne rondom alle misvattingen over eetstoornissen: ‘WEET jij… hoe zwaar een eetstoornis weegt?’. Veel mensen denken dat het alleen maar over eten of gewicht gaat, maar het is zoveel meer. We willen het gesprek blijven voeren, ook met mensen die nog weinig weten.”
WEET organiseert evenementen, zoals de internationale World Eating Disorders Action Day. En de vereniging houdt ook vinger aan de pols in de media. “We worden vaak benaderd voor televisieprogramma’s of documentaires. Dan is het onze taak om te checken: wordt het veilig gebracht voor deelnemers? Is er rekening gehouden met de kwetsbaarheid van patiënten? We hebben zelfs iemand die actief zoekt naar schadelijke berichtgeving. Want helaas gaat het vaak mis. In tien interviews over eetstoornissen zie je negen keer beelden van extreem magere meisjes, puur op sensatie gericht. Dat doet geen recht aan de werkelijkheid.”
Ze noemt de documentaire Emma wil leven als voorbeeld. “Die heeft veel losgemaakt, en ergens is dat positief. Maar voor mensen met een eetstoornis had het ook heel schadelijke effecten. De kern van het verhaal raakte ondergesneeuwd onder de sensatie.”
De stem van ervaringsdeskundigen
Buis wil dat de stem van ervaringsdeskundigen niet alleen gehoord wordt, maar ook weegt in beleid, onderzoek en zorg. “We proberen overal aan tafel te komen. Dat lukt steeds beter. Bij de nieuwe zorgstandaard voor eetstoornissen zat ik in de werkgroep – als enige ervaringsdeskundige. Dat moet echt vaker gebeuren. Daarnaast werken we samen met organisaties als MIND, de NAE en K-EET. Krachten bundelen is cruciaal.”
Schoonheidsidealen: trigger, maar niet de oorzaak
Als het gesprek gaat over schoonheidsidealen, is Buis genuanceerd. “Sociale media en maatschappelijke druk veroorzaken geen eetstoornissen, maar ze kunnen het wel in stand houden. Je raakt gevangen in algoritmes die je voortdurend dunne, fitte lichamen laten zien. Dat wordt een soort ideaalbeeld en voedt de eetstoornis.”
Haar eigen eetstoornis ontstond niet direct uit schoonheidsidealen. “Ik besloot ooit: ik ga afvallen. Maar wat erachter zat, was dat ik controle nodig had over mijn leven. Die controle vond ik in afvallen – maar dat had net zo goed alcohol of drugs kunnen zijn. Een eetstoornis is nooit alleen maar een kwestie van uiterlijk; er liggen altijd diepere oorzaken aan ten grondslag.”
Sociale en economische gevolgen
De impact van een eetstoornis op het leven is enorm, benadrukt Buis. “Op sociaal vlak raakte ik geïsoleerd. Mijn eetstoornis was mijn enige vriend. Studeren ging niet meer, werken niet, zelfstandig wonen niet. Alles viel weg. Ook later verloor ik vrienden. Je komt erachter wie er echt voor je zijn.”
Daarnaast is er veel onbegrip. “Mensen denken dat je het doet voor aandacht of dat je na behandeling meteen weer je oude zelf bent. Maar ik wílde niet terug naar mijn oude zelf, want dat zou een terugval betekenen. Het echte werk begint pas ná de behandeling, en daar is weinig begrip voor.”
Economisch zijn de gevolgen net zo groot. “Omdat ik in het buitenland behandeld ben, heb ik hoge zorgschulden. Daarnaast ontstaat er een gat in je cv. Het vinden van werk is lastiger. Het beïnvloedt je ontwikkeling en kan je financieel je leven lang achtervolgen.”
Wat er beter moet in de zorg
Als voorzitter van WEET ziet Buis dagelijks waar de knelpunten liggen. “De wachtlijsten zijn veel te lang. Bovendien is er te weinig samenwerking tussen instellingen. Je mag vaak maar bij één instelling tegelijk een intake doen. Hoe mooi zou het zijn als je meerdere opties hebt, zodat je echt kunt kiezen?”
Maar de kern ligt dieper. “Zorg is vaak gericht op gewicht. Natuurlijk, als dat gevaarlijk laag is, moet je ingrijpen. Maar alleen focussen op gewicht is alsof je een snee op je hand met een pleister afdekt zonder te hechten. De achterliggende oorzaken worden niet aangepakt. Dáár moet de focus liggen.”
Motivatie speelt ook een grote rol. “Als iemand echt niet wil, kan die plek beter naar iemand anders gaan. In groepen kan dat zelfs schadelijk zijn: dan gaat het meer om vergelijken dan om herstel. Zelf moest ik eerst helemaal de bodem raken voordat ik kon zeggen: ik wil dit niet meer. Pas toen kon ik knokken voor herstel.”
Het tragische is dat juist toen ze die motivatie had, de zorg in Nederland haar liet vallen. “Ik was suïcidaal, en dan werd ik te complex gevonden. Instellingen trokken hun handen er vanaf. Terwijl álle hulp beter is dan geen hulp.”
Tegenwicht bieden aan schadelijke ideeën
Wat kunnen samenleving en beleid doen om schadelijke ideeën over eten, gewicht en lichaam te bestrijden? Voor Buis is het antwoord helder: meer tegenwicht. “Social media moeten algoritmes slimmer maken, zodat niet alleen het dunne ideaalbeeld wordt getoond. Er moeten andere voorbeelden tussendoor komen.”
Ook scholen en instituten kunnen veel beter. “Kinderen hoeven niet bezig te zijn met hoeveel suiker er in cola zit. Hou op met praten over goed en fout eten. Stop met calorieën tellen. Dat soort dingen voeden alleen maar mogelijke eetstoornissen. Het moet gaan over gezondheid, niet over schuld en schaamte. Daarbij moet de focus liggen op het trainen van de ouders in plaats van het kind zelf."
Zelfs organisaties als het Voedingscentrum schieten tekort, vindt ze. “Ze geven heel specifieke getallen: 300 gram groente, 2 stuks fruit. Maar ze zeggen niks over de frequentie van ander eten, zoals taart of koekjes. Voor veel mensen geeft dat juist geen houvast maar verwarring. Wees duidelijker, en stop met het idee dat af en toe iets lekkers eigenlijk fout is.”
Hoop en boodschap
Wat hoopt ze dat patiënten en naasten meenemen uit het werk van WEET? Buis denkt even na. “Voor mensen met een eetstoornis: weet dat je niet de enige bent. We willen het taboe doorbreken. Je hoeft niet pas in het ziekenhuis te liggen om recht te hebben op hulp. Elke eetstoornis is ernstig genoeg. Je bent ziek genoeg, en je verdient hulp.”
Voor de maatschappij hoopt ze op een realistischer beeld van eetstoornissen. “Geen smalle focus op graatmagere, witte tienermeisjes. Eetstoornissen zijn veel breder, en het gaat in de kern niet over eten maar over de pijn daarachter.”
Een laatste advies
Voor lezers die zelf of in hun omgeving met eetstoornissen te maken hebben, heeft ze een duidelijke boodschap: “Leg de nadruk niet op goed of slecht eten, maar vraag naar gevoel. Waar heb je behoefte aan? Kinderen hebben een natuurlijk instinct dat we moeten beschermen. Zet geen weegschaal in huis, het is niet nodig. Kleine keuzes kunnen de wereld fijner maken.”
Dan, met zachte maar stellige stem: “Een eetstoornis gaat niet over eten. Het gaat over controle, pijn, houvast. En het kan iedereen overkomen. Maar je kunt herstellen. En je hoeft dat niet alleen te doen.”
Meer weten over WEET? Kijk op www.eetstoornissen.nl
Steun LOVER!
LOVER draait uitsluitend op vrijwilligers en donaties. Help ons door een (eenmalige) donatie. Elke euro is welkom en wordt gewaardeerd. Meer informatie vind je hier.