LOVER Tipt #2 2026
Over ‘gevallen vrouwen’, ‘probleemmeisjes’ en moderne slavernij
LOVER Tipt 2 2026
Op zoek naar een prikkelend boek, goede film of leerzame documentaire? Weten welke podcasts en socials je niet mag missen? In de maandelijkse LOVER Tipt vind je volop inspiratie. Deze maand: lees- en kijktips over hoe ‘ongehoorzame’ meisjes en vrouwen decennialang werden uitgebuit.
Begin negentiende eeuw kwamen er wereldwijd ‘tuchthuizen’ voor meisjes en jonge vrouwen die volgens hun familie, de staat of de kerk heropgevoed moesten worden. Deze instellingen werden bestierd door katholieke organisaties, maar feitelijk vormden deze een dekmantel voor de overheid. De omstandigheden waren erbarmelijk. Het waren gevangenissen. Contact met de buitenwereld was vrijwel verboden. De meisjes en vrouwen kregen niet te horen hoe lang ze er moesten blijven. Ze moesten dwangarbeid verrichten en mochten niet praten. Verkeerd gedrag werd bestraft met eenzame opsluiting, uithongering, vernedering en fysieke mishandeling. Naar schatting zijn wereldwijd honderdduizenden meisjes en vrouwen hier slachtoffer van geworden.
‘Moeilijke’ meisjes?
Wie waren die gevallen vrouwen en moeilijke meisjes, die zó buiten de maatschappij vielen dat ze gevangengezet moesten worden? Veelal ging het om jonge vrouwen en meisjes die ongehuwd zwanger of moeder waren geworden. En vrouwen en meisjes die verkracht of als kind misbruikt waren. Of die te aantrekkelijk werden gevonden - de zogenaamde ‘verleidsters’. Soms had een man genoeg van zijn echtgenote en liet hij haar opsluiten. Soms was er sprake van armoede in het gezin en werden dochters afgestaan aan een klooster. Soms ging het om vrouwen die zich (nood)gedwongen - uit armoede of onder druk - prostitueerden. Vrouwen en meisjes die binnen een instelling een kind kregen, moesten hun baby afstaan. Vrouwen en meisjes die het strenge en harde regime niet overleefden, werden anoniem begraven.
Moderne slavernij!
Het bekendst zijn de Magdalene Asylums in Ierland, beter bekend als Magdalene Laundries ofwel Magdalena-wasserijen. De kinderen en vrouwen moesten er van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat wassen en strijken, en soms verstelwerk verrichten. De wasserijen waren commerciële instellingen met een winstoogmerk, en wasten onder meer voor ziekenhuizen, gevangenissen en lokale bedrijven. De meisjes en vrouwen kregen niet betaald voor hun werk: alle inkomsten gingen naar de instelling of de staat. Deze vorm van slavernij duurde in Ierland tot 1996. Ook in Nederland waren er vijf van deze instellingen; de laatste sloot pas in 1978.
De meisjes van de Goede Herder – Christel Don (boek)
In 2024 publiceerde Christel Don het boek De meisjes van de Goede Herder. Hierin volgt Don meisjes die tussen 1860 en 1978 in een van de katholieke ‘liefdesgestichten’ van de congregatie De Goede Herder terechtkwamen. Op beklemmende wijze doet ze verslag van de levens achter de kloostermuren. Gaandeweg wordt duidelijk hoe groot de psychische druk was waar de meisjes onder leefden. Ook anderen komen aan het woord: een non, buurtgenoten en een jonge misdienaar.
Het boek is hier te bestellen.
Meisjes van de Goede Herder (docuserie)
In Nederland waren vijf kloosters van de Zusters van de Goede Herder, waar tussen midden negentiende eeuw en eind twintigste eeuw zo’n twintigduizend meisjes en jonge vrouwen zijn opgesloten en uitgebuit. In de serie Meisjes van de Goede Herder gaat documentairemaakster Britta Hosman in gesprek met de laatste getuigen: de meisjes van toen, de paar nog levende zusters en de huidige leiding van de nog altijd bestaande congregatie. Meer lezen? Zie deze recensie inclusief interview met Hosman.
De vierdelige docuserie is hier te zien op NPO.
Stil in mij - Daniëlle Hermans en Esther Verhoef (boek)
In Stil in mij. Overleven bij de nonnen vertellen tientallen vrouwen hun schokkende verhaal van seksueel misbruik en fysiek en psychisch geweld binnen de Rooms-Katholieke Kerk. Auteurs Esther Verhoef en Daniëlle Hermans interviewden tientallen slachtoffers om hun persoonlijke ervaringen uit eerste hand te kunnen optekenen. In dit boek uit 2014 delen deze vrouwen hun ervaringen toen ze als kind werden overgedragen aan scholen en instituten waar nonnen de leiding hadden.
Het boek bestellen kan hier.
The Magdalene Sisters (film)
De film Magdalene Sisters uit 2002, geschreven en geregisseerd door Peter Mullan, speelt zich af in 1964 in Ierland. Vier jonge vrouwen worden gedwongen om naar het Magdalene-gesticht te gaan: Margaret (verkracht door haar neef), Bernadette (te mooi), Rose (ongehuwd moeder) en Crispina (verstandelijk gehandicapt en ongehuwd moeder). Zuster Bridget belichaamt alles wat nonnen verkeerd deden: ze ziet er vriendelijk en zachtaardig uit, maar is sadistisch tot op het bot. En dan hebben we nog pater Fitzroy, die Crispina seksueel misbruikt. De film eindigt deels positief – Rose en Bernadette weten te ontsnappen – maar maakt pijnlijk duidelijk hoe gruwelijk deze ‘wasserijen’ waren.
De film is op dit moment nergens te streamen, maar vast ergens op een dvd verkrijgbaar.
The Woman in the Wall (serie)
Wanneer Lorna Brady – vertolkt door Ruth Wilson – wakker wordt, vindt ze het lijk van een vrouw in haar huis. Ze heeft geen idee wat er is gebeurd. Samen met een rechercheur uit Dublin komt ze terecht in een dorp vol verborgen geheimen. Alles blijkt terug te voeren op haar verblijf in een Magdalena-wasserij. De weergaloze Sinéad O’Connor, die zelf als tiener werd opgesloten in een Magdalene Asylum, zorgde voor de soundtrack.
De zesdelige serie uit 2023 is hier te zien op SkyShowtime.
Small Things Like These (boek en film)
In 2021 verscheen de novelle Small things like these – in het Nederlands: Dit soort kleinigheden - van de Ierse auteur Claire Keegan. Hierin vertelt ze over het leed van meisjes in een Zuid-Iers stadje in 1985, toen de katholieke Kerk het in Ierland nog voor het zeggen had. De gelijknamige film uit 2024 is gebaseerd op dit boek. Het verhaal draait om een zwijgzame kolenboer die bij toeval een verwaarloosd meisje aantreft in het kolenhok van een klooster. Naarmate het verhaal vordert, gaat hij steeds meer zien en begrijpen. En, onder druk van de kerk, worstelt hij met zijn geweten. Moet hij verantwoordelijkheid nemen voor wat hij ontdekt of moet hij zwijgen om zijn eigen gezin te beschermen?
De film is hier te zien.
The Forgotten Maggies (documentaire)
De enige Ierse film over de Magdalena-wasserijen is de documentaire The Forgotten Maggies uit 2009 van de Ierse filmmaker Steven O’Riordan. Hierin volgt hij het leven van een aantal Magdalene-vrouwen die genoegdoening probeerden te krijgen voor het misbruik dat ze hebben ondergaan. De film richt zich op het mensenrechtenaspect rond de Magdalene-wasserijen, waaronder de vondst in 1993 van 155 anoniem begraven Magdalene-vrouwen in High Park in Dublin.
De documentaire is hier te zien.
The Magdalene Laundries – Joni Mitchell (lied)
In 1993 leest de Canadese zangeres Joni Mitchell over het lot van de Magdalene- vrouwen. Ze schrijft er een nummer over, dat meermaals is gecoverd: ‘The Magdalene Laundries’.
Luister hier naar de tranentrekkende vertolking door Emmylou Harris van ‘The Magdalene Laundries’.
Zondaressen – Marie-Louise Doudart de la Grée (boek)
Voor wie nu denkt dat het onthullen van deze misstanden iets van de laatste twee decennia is: al in 1938 publiceerde Marie-Louise Doudart de la Grée het boek Zondaressen. Deze roman speelt zich af in een streng kloosterinternaat waar meisjes gedwongen verblijven tot ze meerderjarig zijn. Omdat niemand voor ze kan of wil zorgen, of omdat ze zich ‘misdragen hebben’. Ze leren er niets, zijn verplicht tot zwijgzaamheid en moeten de hele dag werken zonder enige beloning. Het boek focust op de lichtpuntjes: hoewel iedere vorm van hartelijkheid tussen de meisjes is verboden en wordt gezien als lichtzinnig, ontstaan er tussen de meisjes toch vriendschappen en af en toe verliefdheden.
Steun LOVER!
LOVER draait uitsluitend op vrijwilligers en donaties. Wil je dat Nederlands oudste feministische tijdschrift blijft bestaan? Help ons door een (eenmalige) donatie. Elke euro is welkom en wordt gewaardeerd. Meer informatie vind je hier.