Feminist is nog steeds geen scheldwoord
De stigmatiserende lading rondom de feminist
Beeld door Guusje Steeg
Het valt me op dat sommige mensen op een bepaalde manier reageren als ze zien waar ik over schrijf. `Dat vind je dus heel belangrijk?' 'Oh, dus ik sta naast een feminist.' Het zijn geen haatdragende reacties, maar toch hangt er een ondertoon in die deze mensen op hun tenen laat lopen. Waarom hangt er nog steeds een beladen, soms negatieve sfeer in de lucht als mijn feministische opvattingen aan het licht komen?
In de herfst van 2021 werd ik voor het eerst bewust van de negatieve ideeën die sommige mensen hebben over de term 'feminist'. Ik begon net met mijn studie journalistiek en besloot mijn eerste achtergrondartikel te schrijven over feminisme ende bruiloft.Een medestudent wist niet of het slim was om 'feministisch' in de kop te zetten, omdat het de mannen zou afschrikken. Ik snapte niet precies wat hij bedoelde.
Twee jaar later heb ik een heel semester gewijd aan het onderzoeken van gendergelijkheid in Denemarken. Al snel werd de losse opmerking van twee jaar eerder bevestigd door mijn gesproken Deense bronnen. “Het woord wordt gebruikt om mensen uit te lokken op een negatieve manier. Bijvoorbeeld: ‘Ah, daar heb je die metoo, feministische mensen die willen dat we geen plezier meer hebben! Ze maken van alles een probleem en ik kan niet meer normaal leven!’” Jannie Møller Hartley was professor journalistiek en communicatie aan de Roskilde Universiteit in Denemarken.
Op dat moment was er volgens Hartley een 50/50-verdeling tussen woke en anti-woke groepen binnen de bevolking. De ene groep streed voor gelijke rechten en de andere groep vond dat er van niets een probleem werd gemaakt. Daarnaast wilde de anti-woke groep weer terug naar de traditionele rolverdeling binnen het huishouden. Dit was in Denemarken ook de groep die de #metoo-beweging zag als een manier om minder plezier te hebben.
Het feministische kwaad
De traditionele gedachtes zijn ook weer hard teruggekeerd binnen Nederland dankzij de Tate-broers. De manosfeer is niet meer weg te denken uit de digitale wereld en dat brengt allerlei zorgelijke opvattingen met zich mee. "Na een gastles kwamen drie tweedeklassers van de havo naar me toe. ‘Mevrouw, weet u wat feminisme is? Is datslecht?’De jongens hadden via influencers nare dingen gehoord over vrouwen die mannen haten en zagen daardoor feminisme als een kwaadaardig fenomeen, gericht tegen mannen." Dat vertelde mediapedagoog Jacqueline Kleijer aan het AD in een artikel over de veranderende opvattingen bij jonge jongens.
Zoals Kleijer in het artikel benoemt, is het heel zorgelijk dat deze jongens vanuit de manosfeer leren dat feminist een scheldwoord is. Deze doelgroep leert vanaf een klein schermpje dat vrouwen hun man moeten gehoorzamen en alleen goed zijn voor werk in het huishouden.
Naast deze groep is er gelukkig ook een groeiende groep mensen die zich wel uitspreken over moderne gelijkheid. Studenten.comheeft in 2024 aan zijn volgers gevraagd hoe zij naar de term feminist kijken. 41% van de doelgroep noemt zichzelf een feminist, 35% noemt zichzelf dat niet en 24% noemt zichzelf soms een feminist. Hoewel dat geen slechte cijfers zijn, mist sociologiestudent Tara toch meer uitgesprokenheid onder medestudenten. "Ik vind het jammer dat de term feminist nog zo beladen is. Het heeft een sterk activistische connotatie, terwijl echt niet elke feminist haar bh’s verbrandt, haar haar afscheert en de bune opgaat. Ongelijkheid aankaarten kan op heel veel verschillende manieren. "
De grote vooroordelen
De grootste misconcepties waar de term feminist mee te maken heeft zijn vooroordelen. De term wordt nog steeds onbewust gekoppeld aan zure, manhatende, ongeschoren vrouwen. Schrijfster en activiste Anja van Meulenbelt schreef in 1981 het boek Wat is feminisme?.Hierin benoemt ze de vooroordelen waar ze mee te maken kreeg tijdens de tweede feministische golf.
Een van de grootste vooroordelen over feminist van Meulebelt was dat ze mannen haatte. Zo kreeg ze na de publicatie van een artikel waarin ze schreef over een leuke vakantie met haar vriendinnen een haatbrief van een zure meneer. Volgens hem stond het artikel vol met mannenhaat, terwijl er letterlijk geen woord over mannen in te vinden was. "Kennelijk nemen mensen onmiddellijk aan dat je tegen mannen bent als je iets voor vrouwen doet. Niemand zal zeggen dat je bejaarden haat als je iets leuks doet met kinderen, of dat je je afzet tegen de jeugd als je graag met oudere mensen optrekt."
Meulebelt zegt ook dat er binnen de vrouwenbeweging zeker vrouwen zijn die niets meer met de man te maken willen hebben, terwijl anderen vinden dat het probleem het systeem is. Uiteindelijk ligt het grootste deel van de beweging in de middenmoot van deze uitersten, inclusief zijzelf. "Ik kan niet tegen het neerbuigende toontje dat veel mannen hebben als ze over vrouwen praten, en ik kan niet meer lachen om moppen over verkrachting en over boze schoonmoeders. Als dat mannenhaat is, dan ben ik een mannenhaatster."
Een ander vooroordeel uit het boek is dat alle feministen lesbisch zouden zijn. Meulebelt beschrijft in haar boek hoe er inderdaad een groot deel lesbische vrouwen bij de vrouwenbeweging zaten. "De term lesbisch wordt gebruikt als angstaanjagend scheldwoord om vrouwen bang te maken voor de vrouwenbeweging, om de relaties tussen vrouwen ‘verdacht’ te maken. Voor de meeste vrouwen die ik ken zijn de band en de diepe vriendschap met andere vrouwen heel belangrijk geworden. Soms hoort bij die vriendschap ook een seksuele voorkeur voor mensen met een vrouwenlichaam, maar soms ook niet."
De kern van de feminist
In de grote wirwar van alle ideeën en oordelen die rondgaan over de feminist, raken we de kern van het verhaal dus kwijt. Feministen hebben gezorgd voor veel belangrijkerechten voor vrouwen. Zoals het recht op onderwijs, het kiesrecht, het recht op abortus en het recht op betaald werk. Waarom zouden deze belangrijke overwinningen te maken hebben met iets anders dan vrouwenemancipatie?
Socioloog en columnist Jolande Withuisvindt dat de kern van het feminisme is dat biologische verschillen geen maatschappelijke gevolgen mogen hebben. "Zoals het antiracisme wil dat huidskleur geen rol speelt, zo willen feministen (m/v) vanouds dat de mensheid niet langer wordt opgedeeld in twee seksen met verschillende talenten, eigenschappen, rechten, plichten en vrijheden. " Volgens Withuis heeft het vaststellen van gedragsregels voor vrouwen altijd geleid tot grote conflicten.
Hoogleraar Genderstudies Berteke Waaldijkziet dat de vooroordelen over het feminisme in de tweede feministische golf zijn ontstaan en tegenwoordig nog rondgaan. "De standpunten van feministen zijn vaak opgevat als een persoonlijk verwijt." Hiermee bedoelt ze dat het voor veel mensen als een bedreiging voelde, omdat er kritiek kwam op de man-vrouwverhouding in het privéleven.
Het is dus duidelijk dat er veel te zeggen valt over het feminisme, en dan vooral over de feminist. Over het uiterlijk, de seksuele geaardheid, de emoties en het gedrag. Het is niet gek dat er verschillende vooroordelen heersen bij het ontstaan van een grote revolutionaire groep, maar het wordt een probleem als het de kern overneemt.
Het zijn van een feminist gaat over het opkomen voor gelijke rechten en gelijke kansen. Het gaat over het creëren van een wereld waarin een vrouw net zo veilig over straat kan lopen als iedereen. Een wereld waarin de femicidecijfers verdwijnen en een schaarsgeklede vrouw met rust wordt gelaten. Dus de volgende keer dat iemand mij vraagt of ik 'dit dus heel belangrijk vind', antwoord ik met 'ik neem aan jij ook'.
Steun LOVER!
LOVER draait uitsluitend op vrijwilligers en donaties. Wil je dat het oudste Nederlands feministische tijdschrift blijft bestaan? Help ons met een (eenmalige) donatie. Elke euro is welkom en wordt gewaardeerd. Meer informatie vind je?hier.