De mythe van de perfecte borst
Óók de niet-perfecte tiet verdient te worden gezien
via Pixabay
Klein, groot, hangend, rimpelig of asymmetrisch. Borsten bestaan in talloze vormen en maten, maar die variatie vertaalt zich nauwelijks naar het scherm. In films en op tv prijkt altijd dezelfde tiet. Alsof er maar één soort borst bestaat.
“Ik word zo jaloers als ik zúlke tepels zie”, zegt mijn beste vriendin, gevolgd door een diepe zucht. Op haar tweedehands tv, die ze enkele maanden eerder via Marktplaats kocht, is een scène te zien waarin een man en een vrouw hevig zoenen. Het duurt niet lang voordat de kleren uitgaan, althans die van de vrouwelijke lead. In de halfdonkere kamer ontvouwt zich een gepassioneerde vrijpartij en al snel belandt de jurk van de vrouw op de grond. Haar borsten domineren gedurende een minuut het scherm.
Dit moment speelt zich jaren geleden af, in de woonkamer van mijn beste vriendin. We waren allebei net achttien. Zoveel tepels had ik niet gezien in mijn leven – voornamelijk mijn eigen – en dus begreep ik niet meteen waar ze op doelde. “Van die tepels, die perfect omhoog wijzen weetje wel.” Ik begin de tepels van de actrice uitvoerig te bestuderen.
Gelaagde schoonheid
Als tiener, twintiger, eigenlijk op elke leeftijd, word je als vrouw voortdurend gebombardeerd met een onmogelijk schoonheidsideaal waaraan je moet voldoen. Vrouwen moeten dun zijn, volle lippen en ronde borsten hebben – geen billen, dan weer wel, en dan tóch weer niet. Maar dat er binnen het schoonheidsideaal óók nog een sub-ideaal bestaat, had ik niet door. Het is me niet ontgaan dat vrouwen borsten moeten hebben, het liefst van een bepaald formaat. De borstvergroting is niet voor niets sinds 2006 wereldwijd de meest uitgevoerde cosmetische ingreep, maar dat ‘tepels die naar boven wijzen’ inmiddels ook een criterium is, was nieuw voor me.
Het zette me aan het denken. In de weken, maanden, jaren erna merkte ik dat, wanneer er een vrouw op mijn beeld kwam, ik automatisch lette op haar tepels; wezen ze omhoog of niet? En zodra ik erop begon te letten deed ik een nieuwe ontdekking. Er bestaat maar één soort tiet, althans, als je de media moet geloven: de paspop-tiet.
De paspop als norm
De paspop-tiet is stevig, vol, rond, tussen een ruime B en D-cup met een kleine areola, en nátuurlijk met tepels die omhoog wijzen. In Hollywood-films is bijna elk tiet een paspop-tiet, maar ook in filmhuisfilms is er weinig variatie. De borsten zijn hooguit iets kleiner, maar bewegen zich nauwgezet binnen de grenzen van hetzelfde normatieve ideaal. In series als Game of Thrones, Californication en eigenlijk elke serie die beweert grenzen te verleggen met ‘veel naakt’ – lees: borsten, er zijn vooral heel veel borsten te zien – wordt vooral bevestigd hoe smal die grenzen eigenlijk zijn. Keer op keer zien we borsten die er vrijwel identiek uitzien en daar zijn we niet ongevoelig voor. Beelden op het scherm zijn geen neutrale spiegel.
Het nauwe schoonheidsideaal zet aan tot vergelijken en aanpassen, en dat is terug te zien in de praktijk. Uit een grootschalig onderzoek blijkt dat 70 procent van de vrouwen ongelukkig is met minstens één aspect van hun borsten, variërend van vorm tot formaat. Zo zou 33 procent minder hangende borsten willen, 28 procent wil grotere borsten en slechts negen procent wil kleiner.
Mannen wijken niet af van dit patroon. In hetzelfde onderzoek geeft 44 procent aan ontevreden te zijn over de borsten van hun partner, waarbij de meeste van hen grotere en/of minder hangende borsten verkiezen. Uit ander onderzoek blijkt dat zowel mannen als vrouwen de voorkeur geven aan stevige, niet hangende borsten, met kleine tepels van rond de 30 millimeter.
De vraag blijft: wat was er eerst, de kip of het ei? Steeds weer zien we dezelfde borsten het beeld domineren. Maar domineren ze omdat we ze werkelijk het mooist vinden, of vinden we ze mooi omdat we nooit iets anders te zien krijgen?
Onteigening van het lichaam
Uit onderzoek blijkt dat vrouwen die ontevreden zijn over hun borsten, zich sneller ontevreden voelen over de rest van hun lichaam. Onvrede over borsten, omdat ze niet voldoen aan het ideaalbeeld, zorgt voor een vervreemdend gevoel. Borsten zijn iets wat je hebt, maar tegelijk voelt het niet alsof je ze bezit.
De obsessie van mannen én vrouwen met borsten maakt ze tot iets performatiefs: borsten bestaan vooral om beoordeeld te worden door anderen. En als je borsten niet voldoen aan het nauwe schoonheidsideaal, voelt het alsof je een alien bent. Een hele tijd was ik ervan overtuigd, zoals veel vrouwen dat mijn borsten een afwijking hebben. De paspop-tiet is de boosdoener.
En het is een mentale strijd die vrouwen dagelijks voeren. Het bepaalt of je wel of niet in je bikini durft te verschijnen op het strand en het beïnvloedt je plezier in seks. Toen ik jonger was, deed ik er alles aan om mijn bh niet uit te doen of ik probeerde krampachtig mijn borsten zo goed mogelijk te bedekken. Maar waarom? Ik was nooit bezig met wat ik wilde. Het ging altijd om de manier waarop anderen naar mij keken, en vooral om welk waardeoordeel die ander aan mijn, in mijn ogen, buitenaardse borsten zou hangen.
Zien doet geloven
Diversiteit is belangrijk, het is ondertussen zo vaak herhaald dat het soms lijkt alsof het zijn inhoud verliest. Toch is het waar. Ik realiseerde me dit enkele zomers geleden, toen ik ‘Girls’ van Lena Dunham zag. Daar verschenen borsten die voor het eerst mijn ogen openden. Die van de hoofdrolspelers waren helemaal niet perfect, niet de paspop-tiet waarmee ik me altijd vergeleek. Dat moment werd er een zaadje geplant. Maar hoe had het tot mijn 23ste kunnen duren voordat ik me realiseerde dat mijn lichaam niet zo afwijkend was als ik dacht. Was ik zo naïef?
Sociale media is schadelijk, films zijn onrealistisch, Hollywood is nep. Maar, als dat het enige voorbeeld is dat je voorgeschoteld krijgt, veroorzaakt het op den duur een naturaliserend effect. Je gaat het geloven, simpelweg omdat je niets anders ziet. Het is niet alsof je aan vrouwen op straat vraagt of je hun borsten mag zien omdat je onzeker bent over je eigen borsten. Nee, je zoekt het online, je vergelijkt met films en series.
Een paar maanden geleden vond ik een Reddit-pagina waar normale mensen naaktfoto’s delen. Daar werd het laatste puzzelstukje gelegd. Er is zo ongelooflijk veel variatie in lichamen, in vrouwen, in borsten. Maar waar zijn al die voorbeelden? Waar zijn alle realistische borsten? De vraag die zich aandient, is wie profiteert van dat gebrek aan diversiteit? Wie heeft er baat bij dat vrouwen onzeker zijn en een hekel hebben aan hun lichaam?
Elke tiet mag gezien
Dit gaat om welke lichamen mogen bestaan; welke borsten mogen bestaan – en dit zijn lichamen die geen eigen geschiedenis lijken te hebben. Borsten die geen tekenen van zwangerschap, ouderdom of zwaartekracht vertonen. In onze maatschappij worden borsten gebruikt als meetlat voor vrouwelijkheid: ze dicteren wie ‘vrouwelijk genoeg’ is, en wie zich voortaan als buitenstaander moet voelen.
Die avond bij mijn beste vriendin, op die tweedehands tv, zag ik hoe een soort borst als norm wordt opgelegd. Maar borsten bestaan in alle vormen, net zoals vrouwen dat doen. Laten we die variatie eindelijk erkennen, zodat niet elke vrouw zich een alien voelt in haar eigen lichaam. Én zodat meisjes van achttien niet leren dat ze zichzelf moeten veroordelen, alleen omdat hun tepels niet omhoog wijzen.
Steun LOVER!
LOVER draait sinds de start in 1974 volledig op vrijwilligers en donaties. Wil je dat een van Nederlands oudste feministische tijdschriften blijft bestaan? Help ons door een (eenmalige) donatie. Elke euro is welkom en wordt gewaardeerd. Meer informatie vind je hier.