Marseille - Queer Pride 2017
Marseille - Queer Pride 2017
Jasmijn Huisman (redacteur)

'Giving things names, kills things'

Een evaluatie van 'Emancipating History' van Pakhuis de Zwijger

Redacteur Jasmijn Huisman bezocht de editie 'LHBTQI+ van kleur: toen en nu' van de programmareeks Emancipating History, ontwikkeld door Max de Ploeg, programmamaker bij de Inclusieve Stad. Het zette haar aan het denken over de maatschappelijke druk om hokjes te creeëren. 

Hokjes

Op een druilerige donderdagavond stroomde Pakhuis de Zwijger langzaam vol voor 'Emancipating History: LHBTQI+ van kleur: toen en nu'. Ik wist eigenlijk niet goed wat ik kon verwachten en dacht terug aan een jaar daarvoor, aan mijn studievak Diversity, Equality and Justice. Ik kon me herinneren dat er continu hokjes werden gebruikt: 'wit', 'donker', 'hetero', 'gay'. Het leek me in eerste instantie weinig vooruitstrevend om binnen deze kaders te blijven spreken, ook omdat het me enigszins vermoeide. Konden we, na al die jaren, nog steeds niet verder kijken dan deze hokjes? Geïntrigeerd door deze achterliggende vraag schoof ik op mijn stoeltje, wachtend op het antwoord.

Uiterlijke vertoning

Het antwoord op deze vraag liet nog even op zich wachten. Tijdens het gesprek vielen vele verschillende termen. Het beeld van de diashow van Twie Tjoa leek dit te bevestigen: er was een afbeelding te zien met 4 termen: 'lesbisch', 'joods', 'zwart' en 'wit'. Ik vond dit beeld enigszins verontrustend, omdat ik dacht dat het niet per se een lineair verband houdt met de identiteit van de betreffende persoon. Tot mijn gedachten afdwaalden naar het artikel 'Space Invader' van Nirmal Puwar uit 2004. Hier wordt het volgende gezegd over de verhouding tussen iemands uiterlijke vertoning en de ruimte waarin hij of zij zich begeeft: 'The proxemics of bodies and space means that each living body is space and has its space: it produces itself in space and it also produces that space' (Lefebvre 2002: 170). Dit zou dus betekenen dat jouw uiterlijke vertoning de reactie op de omgeving beïnvloedt en vice versa. En als we dan toch in hokjes denken: misschien denk ik wel te luchtig na over de impact hiervan omdat mijn hokjes vrij eenvoudig zijn. Vrouw, wit, hetero. Op het eerste gezicht vrij overzichtelijke en makkelijk definieerbare hokjes.

Druk tot definiëring

Misschien zit de crux wat betreft die hokjes wel in het definiëren ervan. Juist omdat het grootste deel van de Nederlandse samenleving over 'eenvoudige' hokjes beschikt, ontstaat er een soort maatschappelijke druk om nieuwe hokjes te creëren omdat we daarmee mensen willen definiëren. Tegelijkertijd kan ik me ook vinden in het genoemde citaat van Fridi Martina: 'Giving things names, kills things'. Achter de druk tot definiëring schuilt misschien wel een groter probleem, namelijk die van een onderliggende westerse norm. Alles wat daarvan afwijkt lijkt een label of een hokje nodig te hebben om het te kunnen begrijpen.

Indringer

Gedurende de gesprekken kreeg ik langzamerhand last van een soort plaatsvervangend schaamtegevoel voor witte machthebbende mensen. Was het echt zo erg gesteld met de huidige maatschappij? Alleen al in mijn hoofd durfde ik deze vraag nauwelijks te stellen, omdat ik deze vraag stel vanuit een vrij gemakkelijke positie. Na afloop van het evenement raakte ik in gesprek met een persoon in transitie, die vertelde over gewelddadige reacties op haar uiterlijk en vele scheldpartijen. Dit bevestigt dus wel degelijk het idee van het artikel 'Space Invader': wanneer iemand er afwijkend uitziet, kan dit blijkbaar resulteren in zulke heftige reacties van de nabije omgeving. Juist daarom is het uiteraard goed dat er bewegingen zijn ontstaan voor bijvoorbeeld donkere lesbische vrouwen, waarbij ervaringen gedeeld kunnen worden. Toch zou ik liever zien dat we af zouden zijn van het hele idee van een potentiële 'invader', maar zo ver zijn we als maatschappij helaas nog lang niet. 

Radicale ideeën

Langzaamaan naderde het einde van het evenement en benoemde Dino Suhonic nog dat dergelijke ideeën over seksualiteit en huidskleur vaak als te links of activitisch worden gezien binnen ons huidige politieke bestel. Deze ideeën worden volgens hem dan ook weggezet als 'radicaal' of 'idealistisch'. Ik kan me hier zeker in vinden, maar tegelijkertijd dacht ik aan vele mensen die politiek gezien als 'rechts' worden bestempeld. Het sentiment dat hun mening er niet mag zijn, of wordt bestempeld als 'radicaal', wordt ook door deze groep gedeeld. Het klinkt bijna ondenkbaar, maar zou dit dan een overeenkomst zijn tussen deze twee denkbeelden? Ach, misschien ben ik wat dat betreft ook wel te 'idealistisch' en zou ik het liefst harmonie zien over de gehele linie.

Onbegrip

Aan het einde van de avond raakte ik verstrikt in mijn eigen gedachtespinsels. Aan de ene kant willen we dus dat alle mensen zich kunnen organiseren om ervaringen en gedachten te delen, maar aan de andere kant willen we juist van enige vorm van segregatie af omdat dit die hokjes niet bestrijdt. Ik denk dat het probleem niet zit in die homoseksuele mannen of vrouwen die zich willen organiseren, maar juist in het onbegrip van minder 'afwijkende' mensen die weigeren zich te verplaatsen in een ander. Daarmee blijft diezelfde druk om te definiëren bestaan en zijn we helaas nog lang niet zo ver om daadwerkelijk te voldoen aan het citaat van Fridi Martina: 'Giving things names, kills things'. 

Uw reactie

Uw reactie